Debatavond: Democratie, tot het pijn doet

Botst de wil van de meerderheid op de grenzen van de rechtsstaat? De spanning tussen democratie en rechtsstaat bepaalt inmiddels de kern van ons politieke landschap. Tijdens de Week van de Democratie gaat filosoof Caspar Senden hierover in debat met historicus en opiniemaker Geerten Waling. Journalisten Hannah Sprangers en Fee Roelofsen openen de avond, met een eigenzinnige blik op de vermeende opkomst van het facisme.

Meld je nu aan: scroll naar beneden voor de aanmeldknop.

Een avond over het dilemma tussen volkswil en rechtsstaat

Volgens de Democratie Monitor vindt driekwart van de Nederlanders democratie het beste systeem. Maar vraag even door wat men onder democratie verstaat, en die eensgezindheid brokkelt snel af. De één denkt aan de wil van het volk: de meeste stemmen gelden. De ander aan de bescherming van minderheden, grondrechten en de onafhankelijke rechter. Deze twee opvattingen bestonden lang vreedzaam naast elkaar, maar lijken meer en meer elkaars tegenpolen te worden.

Wat loopt dan eigenlijk het meeste gevaar: de democratie, of de rechtsstaat?

Aan de ene kant staan partijen die beloven wat een deel van de kiezers wil, maar daarbij botsen met de Grondwet, verdragen en de rechter. Aan de andere kant staan de bestuurspartijen die de rechtsstaat willen beschermen en 'populistische' krachten daarom liever buitenspel zetten. Zo ontstaat een duivels dilemma: negeer je de rechtsstaat om de wil van de meerderheid uit te voeren, of negeer je een democratische uitslag om de rechtsstaat te beschermen? En als dat schuurt, wat loopt dan eigenlijk het meeste gevaar: de democratie, of de rechtsstaat?

In gesprek met historicus Geerten Waling

Pasklare antwoorden hierop zijn er helaas niet, en dat is precies waarom we er op deze avond eens grondig in willen duiken. En dat doen we met niemand minder dan historicus en opiniemaker Geerten Waling. In een recent essay betoogt hij dat het bekritiseerde kabinet-Schoof 1 ondanks alles een waardevol politiek experiment was: een 'nieuw harmoniemodel' waarin de eisen van de democratie en de grenzen van de rechtsstaat eindelijk met elkaar in gesprek gingen. Waling schreef meerdere boeken over de politieke cultuur en de geschiedenis van de democratie. Ook is hij redacteur voor EW Magazine en was hij als onderzoeker met politiek en democratie aan de Universiteit Leiden.

Hannah, Fee en FASCISME BESTAAT NIET

De avond wordt geopend door de journalistieke opvoering ‘FASCISME BESTAAT NIET’. De afgestudeerde journalisten Hannah Sprangers en Fee Roelofsen maakten in het voorjaar van 2026 samen met T*Agency een show rondom de vraag wat er nu aan de hand is in de democratie. Het onderzoek met experts bevestigde hun gevoel: extremen worden genormaliseerd en het politieke spectrum verschuift. Is het fascisme terug? Of moeten we het anders noemen?

Met elkaar in debat

De avond wordt afgesloten met een open debat waarin iedereen vrij is het gesprek aan te gaan met Geerten, Hannah en Fee en elkaar. Zoals altijd volgens het credo van Debatkamer: ‘Even uit je bubbel’. Dus geen loopgraven of echokamers maar ruimte voor kritische vragen, nieuwsgierigheid en meningsverschillen, zonder bang te zijn iets verkeerds te zeggen.

De avond wordt geleid door Caspar Senden, in samenwerking met Under Construction. In het verleden organiseerde hij debatavonden over de afbrokkelende internationale rechtsorde en het nog altijd groeiende populisme. Altijd op zoek naar afwijkende narratieven en eigenzinnige stemmen, wars van hokjesdenkers en met een gezond vertrouwen in het vrije woord.

Benieuwd? Kom langs en meng je in het debat!

Over Eerste Hulp bij Samenleven

Dit overkoepelende initiatief is een samenwerking van de Bibliotheek LocHal met T Agency, Under Construction en WeSpeak. Na ‘Eerste Hulp bij Tweede Kamer’ ligt de focus nu op ‘Samenleven’. Samenleven betekent omgaan met elkaar, ongeacht je achtergrond, maar ook onderzoeken hoe we hier samen zijn gekomen. Het vraagt om kritisch kijken, vragen stellen en de dialoog aangaan. Door onze krachten te bundelen, bieden we een programma dat inzoomt op diverse facetten van de maatschappij: van verkiezingen tot eten, en van gevoelens tot feiten.

Naast het programmaonderdeel ‘Democratie, tot het pijn doet’, vindt op zaterdag 12 september rondom de markt ‘Recept voor een inclusieve stad’ plaats, gevolgd door een Vrijheidscollege van Jip van den Toorn op dinsdag 15 september in de LocHal.

Over Week van de Democratie

De Week van de Democratie in Tilburg is een jaarlijks terugkerend initiatief van de gemeente Tilburg rondom de Internationale Dag van de Democratie (15 september), bedoeld om de lokale politiek toegankelijker te maken en de kloof tussen inwoners en bestuurders te verkleinen.

In deze week kun je meedoen aan uiteenlopende activiteiten door de hele stad, zoals lezingen, pubquizzes, jongeren-pitchnights, educatieve schoolprogramma's en een open dag in het Stadhuis, waarbij ontmoeting en de basiswaarden vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit centraal staan.
Bekijk het hele programma

Meld je hieronder aan voor het debat!